54. AAN- EN AFPRIJZEN

Juni 2017

Er zijn heel wat werkwoorden die voorafgegaan worden door een voorzetsel en die bij verandering van voorzetsel een tegenovergestelde betekenis krijgen. Soms houdt het basiswerkwoord dan dezelfde betekenis: in- en uitstappen, in- en uitvallen, aan- en uitkleden, mee- en tegenvallen. In bankierskringen gebruikt men de tegenstelling over- en onderwegen.
Er zijn echter ook basiswerkwoorden die bij een tegenstelling veranderen. Een goed voorbeeld is af-trekken en op-tellen.
Ook is het mogelijk dat een werkwoord verschillende betekenissen heeft, die pas duidelijk worden als het voorafgegaan wordt door verschillende voorzetsels. Zo kan prijzen betekenen: loven, roemen, maar ook: van een prijs voorzien. Voorafgegaan door aan- en af- komt er dan geen tegenstelling, maar zien we twee totaal verschillende betekenissen: aanprijzen – prees aan – aangeprezen is aanbevelen, en afprijzen – prijsde af – afgeprijsd betekent van een lagere prijs voorzien. In een slagzin werden beide betekenissen eens fraai gekoppeld: “laag geprijsd, hoog geprezen.”
Een stukje in NRC Handelsblad van 28 juni 1982 (!) bracht mij aan het twijfelen: “……en Rummenigge zal voor dit WK alleen aan reclame-inkomsten een bedrag ontvangen dat de 700.000 mark ruimschoots overschrijdt. Van kauwgum, levensmiddelen, hamburgers tot foto-apparatuur heeft de vedette aangeprijsd.” En de fout wordt nog steeds gemaakt. In de Gelder-lander van 4 januari 2005 was te lezen: “Het wordt aangeprijsd als een onmiskenbaar aanden-
ken aan de tsunamiramp in Phuket….”
Mijn twijfel in 1982 was dus wel degelijk gegrond.


Frans Lisman

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.