58. WERKLOOSHEID

Oktober 2017

Vorige keer behandelde ik het begrip werkgelegenheid, dat bijna altijd verkeerd wordt uitgesproken. Nu stel ik het fenomeen werkloosheid aan de orde, en ook hier gaat het om de klemtoonkwestie.
Als een bijvoeglijk naamwoord op -loos eindigt, betekent dat “zonder het voorafgaande zelfstandig naamwoord”. Als we er -heid aan toevoegen, wordt het een nieuw zelfstandig naamwoord.
Het is duidelijk dat de bijvoeglijke naamwoorden nooit de klemtoon op –loos hebben, en dat wordt ook door niemand bepleit. Ik geef een aantal voorbeelden: achteloos, besluiteloos, fantasieloos, machteloos, moeiteloos, roekeloos, schaamteloos, schadeloos, slapeloos, smakeloos, sprakeloos, stuurloos, vruchteloos, werkloos, zinloos.
Als we hier zelfstandige naamwoorden van maken, wordt er meestal –heid aan toegevoegd. De klemtoon blijft dan rustig op de eerste lettergreep liggen. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat de klemtoon in dat geval naar –loos moet verspringen. Het blijft dus wérkloosheid.
Van Dale rommelt er wat doorheen. Daar staat wel correct stúúrloosheid en schádeloosstelling, maar ook achtelóósheid, werklóósheid en smakelóósheid. Veel begrippen met
- loosheid komen zelfs niet voor in Van Dale, zoals besluiteloosheid, fantasieloosheid, machteloosheid, moeiteloosheid, slapeloosheid, sprakeloosheid en zinloosheid.

Frans Lisman
(franslisman@gmail.com)

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.