Monthly Archives: januari 2013

1. ANTREKOO EN KIPFILEE

januari  2013

Hieronder leest u mijn eerste taalstukje op mijn pas geopende website www.taalisman.nl. Als u Contact aanklikt, ziet u een paar interessante mogelijkheden. In februari volgt het tweede stukje. Ik hoop dat ik u elke maand een paar minuten leesplezier bezorg!

Over deze woorden, de titel van mijn boekje, heb ik al veel vragen gehad. Laat ik nog eens uitleggen wat ik ermee bedoel.
Het eerste woord is entrecote, in het Frans entrecôte. Côte betekent kust, landtong (Côte d’Or, Côte d’Azur), maar ook rib. Entrecôte is het tussenribstuk. Zowel in het Frans als in het Nederlands worden beide t’s uitgesproken, het klinkt bij ons dan ongeveer als antrekoot. In de Nederlandse horeca schijnt men het echter deftig te vinden de tweede t niet uit te spreken, en men zegt dan ten onrechte antrekoo.  
Kipfilee is een heel ander verhaal. Filet is ook een Frans woord, Fransen spreken het uit als filè. Veel Franse woorden op -et hebben wij overgenomen. Twee eeuwen geleden, kort na de Franse overheersing, zeiden onze voorouders nog  ballè, couplè, brevè, toupè. Maar gaandeweg is de uitspraak  van de laatste lettergreep bij ons vernederlandst en is de -è  -et geworden. Bij het woord sujet houden wij de Franse zj-uitspraak nog in stand, maar -è verliest al sterk terrein aan -et.
Bij filet zou je dus ook een ontwikkeling in de uitspraak van filè naar filet verwachten. Tot mijn verbazing zeggen echter bijna alle Nederlanders filee, wat nergens op slaat. Ik kreeg eens als antwoord: “mijn slager zegt filee, en als ik dan filè zeg, staat dat zo bekakt, en daarom zeg ik ook maar filee.” Hoezo bekakt, we blijven toch ook Simone Signorè, Charles Trenè en vliegveld le Bourgè zeggen?
Een letter die “in de overgang” zit, is de tweede t van restaurant. Die wordt in het Frans niet uitgesproken, maar in het Nederlands komt hij sterk opzetten en ik voorspel dat over 50 jaar iedereen die  t uitspreekt. En misschien gaan onze achterkleinkinderen in Scheveningen naar de baulevart…..

Frans Lisman

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.