Monthly Archives: augustus 2013

8. BIJ DEZEN

 

                                                                                                                           Augustus 2013

In taal is er een groot onderscheid tussen spreken en schrijven. Wat spreken betreft, dat is heel moeilijk te beïnvloeden, en zij die “hun hebben” zeggen, moeten dat maar blijven doen. Met schrijven ligt het anders. Als een fout  zó algemeen verbreid is dat hij niet is terug te draaien, moeten we accepteren dat de nieuwe schrijfwijze of betekenis in de woordenboeken komt zonder de aanduiding “gew.”, wat gewestelijk of streektaal betekent. Als voorbeeld wees ik u in nr. 7 op de ontwikkeling van het woordje “gelijk” in de betekenis van “meteen” of  “direct”.  Maar als het kwaad nog te keren is, moet de fout worden bestreden, en helaas voelen neerlandici daar niet voor.
U zult verbaasd zijn, maar ik ga nu toch een voorstel doen om de schrijfwijze van een uitdrukking waarover alle woordenboeken het eens zijn, te veranderen. Het betreft de uitgangs-n van “bij dezen”. Die n wordt niet uitgesproken en op schrift ziet de uitdrukking er erg ouderwets uit. Bovendien schrijft men meestal al “bij deze”. In een enquête tijdens het congres van het Genootschap Onze Taal in 2005 schreef 73% van de ongeveer 1000 deelnemers (van wie 400 met een taalberoep!) “in deze” in plaats van “in dezen”.
Ik bepleit om de niet-uitgesproken uitgangs-n te schrappen bij “bij dezen”, “in dezen” en “door dezen”. In feite is mijn voorstel een aanvulling op de grote veranderingen die de Spellingwet van 1947 teweegbracht. Toen werd o.a. de uitgangs-n bij het lidwoord “de” en bij bijvoeglijke naamwoorden geschrapt: niet meer “ik geef het aan den ouden man”, en “ik groet mijn dierbaren vriend”.
Mijn voorstel lijkt mij praktischer dan veel onzinnige veranderingen (pannenkoeken!) die de Taalunie in 1995 heeft doorgevoerd.  Welke staan ons in 2015 te wachten?

 

Uit reacties merk ik dat er nog steeds een aantal mensen is dat, net als ik, “gelijk” nooit in de betekenis van “meteen, direct” zal gebruiken. Toch is het in die betekenis ABN geworden, en dat moeten we gewoon accepteren. Volgende maand ga ik van een paar woorden de uitspraak behandelen.

Frans Lisman

 

 

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.