Monthly Archives: oktober 2013

10. KLEMTOON

Oktober 2013

Iedereen hoopt natuurlijk dat hij of zij correct Nederlands spreekt.  Een belangrijk onderdeel van correcte  spraak is het leggen van de juiste klemtoon. Onlangs hoorde ik op de televisie een advocaat  “normalíter”  zeggen en een hockeyverslaggever “idealíter”,  in beide gevallen   met de klemtoon op de i in plaats van op de a. Ik hoop dat iemand het hun gezegd heeft, dan zullen zij die fout niet opnieuw in het openbaar maken. Overigens moet je natuurlijk voorzichtig te werk gaan als je iemand wilt corrigeren.  Je moet er voor 100% van overtuigd zijn dat je hem of haar daarmee een dienst bewijst.
Een paar jaar geleden, voorjaar 2004, werd in het NOS Journaal meegedeeld dat er op het lichaam van de overleden wielrenner Pantani nog autópsie gepleegd moest worden. Dat is toch echt autopsié,  net als bij alle andere 27 woorden in Van Dale die op –psie eindigen. De nieuwslezer was waarschijnlijk in de war met de uitspraak van het woord adóptie.
En hoe zit het met het woord dementie?  Dat spreken de meesten uit als dementié,  terwijl dat nu juist deméntie is, net als clementie, urgentie, pretentie, frequentie, enz.
Bij voornamen van twee lettergrepen kan de klemtoon op de eerste of op de tweede letttergreep liggen:  Jóchem,  Kárel,  Húgo en Símon, maar Johán, Marcél, André en Emiél (of Emíle). Sinds de opkomst van voetballer Cruijff  is er een kentering gekomen. Johán van Oldenbarnevelt,  Johán de Witt en Johán Fabritius raken in vergetelheid en we horen  steeds vaker een verschuiving van de klemtoon van de tweede naar de eerste lettergreep: Jóhan Cruijff,  en evenzo Márcel van Dam, Ándré van Duin en Émile Roemer.
Ik doe daar niet aan mee en heb besloten om ook de rest van mijn leven Frans Johán Lisman te blijven.

 

Dit is het tiende stukje op mijn website. Ik krijg de indruk dat de frequentie van verschijnen, één keer per maand, wel goed is. Ik houd die dus maar aan.

Frans Lisman

 

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.