Monthly Archives: september 2014

21. ABORTUS

September 2014

Abortus: een woord met een negatieve gevoelswaarde. Immers, een handeling waardoor een nieuw leven wordt afgebroken gaat bijna altijd met veel verdriet gepaard.
In dit stukje wil ik het hebben over de uitspraak van dit woord, omdat bijna iedereen het verkeerd uitspreekt.
Waar komt het woord vandaan? Zoals zovele, uit het Latijn. Het werkwoord orior, ortus sum, oriri betekent opgaan (van de zon), ontspringen, geboren worden. U herkent het woord oriënt. Het werkwoord orior kan voorafgegaan worden door de woordjes ad (ernaartoe) of  ab (er- vanaf). Adorior is aanvallen, en aborior, abortus sum, aboriri is vergaan, verdwijnen. Uit dit laatste werkwoord is het zelfstandig naamwoord abortus ontstaan, dat wij onveranderd hebben overgenomen. Met afbreekstreepjes wordt het: ab-or-tus. 
Zoals gezegd gaat het mij om de uitspraak van het woord. Iedereen heeft het namelijk altijd over aa-bortus, terwijl het toch echt ab-ortus is. Men hoort het woord dus uit te spreken alsof ab gevolgd wordt door een medeklinker. Voorbeelden zijn: ab-ces, ab-dij, ab-lativus, ab-rupt, ab-sent, ab-stract, ab-surd.  Het is dus de a van hap, map, pap. Grappig is, dat men het woord abactis meestal wél goed uitspreekt, namelijk als ab-actis, en niet aa-bactis.
Met woorden die niet met ab (er vanaf) maar met ad (er naartoe) beginnen komt de fout minder vaak voor, Men zegt weliswaar meestal aa-dagium in plaats van ad-agium, maar het stoort minder. Ook hier gaat het altijd goed als er na ad een medeklinker volgt: ad-judant, ad-ministrateur, ad-miraal, ad-vocaat.
Als u, dit lezende, aan de borrel bent, zou ik zeggen: ad fundum!
 

Frans Lisman

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.