Monthly Archives: november 2014

23. WACHTEN EN WAKEN

November 2014

Twee werkwoorden die regelmatig verkeerd worden gebruikt. Laten we eerst eens naar wachten kijken.
Vorig jaar was in de krant te lezen: “Excelsior wacht nog drie uitwedstrijden.”  De bedoeling is duidelijk: Excelsior moet nog drie uitwedstrijden spelen. Maar het werkwoord wachten wordt hier gebruikt in de verouderde overgankelijke betekenis van tegemoetzien, verwachten: “ik wacht mijn vriend.”  Evenzo verouderd is: “zich voor iets wachten”, oftewel ervoor op zijn hoede zijn: “wacht u voor de hond.”
De huidige betekenis is ónovergankelijk (er is dus géén lijdend voorwerp): in het vooruitzicht staan, bestemd zijn voor: “hem wacht een beloning” (of: een zware straf).  In het voorbeeld zijn “drie uitwedstrijden” dus onderwerp, en het wordt dan: “Excelsior staan nog drie uitwedstrijden te wachten”, of: “Excelsior wachten nog drie uitwedstrijden.”
Met het werkwoord waken gaat het op een andere manier mis. In de betekenis “opletten” is er geen probleem: “hier waakt de hond.” Maar de problemen komen bij “waken voor” en “waken tegen”.
“Waken voor” heeft twee betekenissen:
1. ervoor zorgen dat niet iets negatiefs gebeurt: waken voor een dijkdoorbraak.
2. ervoor zorgen dat iets positiefs/neutraals gebeurt: waken voor een dijkversteviging.
“Waken tegen” heeft één betekenis: zie 1: ervoor zorgen dat niet iets negatiefs gebeurt: waken tegen een dijkdoorbraak.
Samengevat: bij waken voor of tegen iets negatiefs (dijkdoorbraak) gebeurt het niet, en bij waken voor iets positiefs/neutraals (dijkversteviging) gebeurt het wel.

 

Frans Lisman

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.