28. PLEK EN PLAATS

April 2015

Er is nog steeds een grote groep Nederlanders die het woord plek (en het verkleinwoord, plekje) slechts in zes betekenissen gebruikt. Dat zijn: een beschutte plek, een blauwe plek, een gevoelige plek, een mooie plek (om te kamperen enz.), een rotte plek en een vuile plek. In andere gevallen zeggen zij plaats.
De laatste jaren wordt plaats echter steeds vaker vervangen door plek. Onlangs kwam ik in de krant een stukje tegen waarin maar liefst vier keer plek werd geschreven waar ik plaats zou gebruiken: “Nog voldoende plek in Stoelenproject”, “voldoende plek in de opvang van daklozen”, “we hebben nog zes plekken over”, en “er worden nog opvangplekken geregeld.” We hebben hier te maken met een stukje taalontwikkeling: steeds meer mensen gaan plek gebruiken, en daardoor is het logisch dat dat woord zich tot een volwaardig synoniem van plaats ontwikkelt.
We hoeven overigens niet bang te zijn dat plaats zal verdwijnen. Ten eerste zijn er veel samenstellingen waarin het zeker behouden blijft. Voorbeelden: plaatsbepaling, -bespreking,  -vervanging, -vervulling; plaatshebben, -maken, -nemen, -vinden;  en natuurlijk plaatsbewijs, -kaartje, -gebrek, enz.
Verder zijn er veel uitdrukkingen waarin plaats wel zal blijven bestaan: op zijn plaats zijn, zich op zijn plaats voelen, iemand op zijn plaats zetten, zijn plaats weten, zijn plaats afstaan, in de plaats komen van, plaats maken, pas op de plaats maken, in/op de eerste plaats, enz.
Ik voorspel dat vooral bij de begrippen zit-, staan-, lig- en slaapplaats het woord plek steeds vaker gebruikt zal worden. Er zijn immers al hangplekken!  (sinds 2005 in Van Dale). En toen ik laatst ergens vroeg of er voldoende plaats was, was het antwoord: plek zat!

 

Frans Lisman

Antrekoo en kipfilee
Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.