3. OPROER KRAAIEN

                                                                                                                          Maart 2013 

Op 4 oktober 2012 stond er in de krant een grote kop: “Het oproer kraait bij De Graafschap.” Het artikel onder de kop begon aldus: “Het oproer kraait bij De Graafschap. Een aantal supporters wil dat voorzitter Clemence Ross en commissaris George de Jong hun taken direct neerleggen.”

Al vanaf de eerste druk (1872) vinden we in Van Dale voor oproer kraaien: “(al dan niet met geschreeuw) oproer trachten te verwekken”. Een volgende stap kan zijn: “victorie kraaien”, dan roept men dat men gewonnen heeft. In het Woordenboek der Nederlandsche Taal vinden we dat de uitdrukking “oproer kraaien” al in de 18e en 19e eeuw werd gebruikt, o.a. door Bilderdijk en Van Lennep.

De bedoeling van de krantenkop is volstrekt duidelijk, maar toch is het taalgebruik niet correct: niet het oproer kraait, maar de supporters kraaien. En wat kraaien zij? Oproer! Als een fout met grote en vette letters als kop van een artikel in de krant staat, is de lezer geneigd te geloven dat er goed Nederlands is gebruikt. Dit effect wordt versterkt als dezelfde fout in het artikel wordt herhaald, zoals op 4 oktober gebeurde.

Natuurlijk moet een grap mogelijk zijn, en de redactie mag verwachten dat het lezerspubliek enig gevoel voor humor heeft en er begrip voor heeft dat een uitdrukking soms expres wat wordt verhaspeld. Maar als de tekst een serieuze indruk maakt kan de lezer op het verkeerde been worden gezet, en in dit geval zou men dus kunnen denken dat het inderdaad het oproer zélf is, dat kraait. Die gedachte had niet mogen ontstaan, en de eindredacteur (die de koppen maakt) had beter moeten opletten. Dan was voorkomen dat dit jaar al twee andere redacteuren dezelfde fout maakten. Veel lezers zullen nu gaan denken dat “het oproer kraait” goed Nederlands is, en zó ontstaan taalfouten……

 

Dit was stukje nummer 3, en vanaf nu zet ik mijn persoonlijk woordje onderaan. Ik weet inmiddels hoe ik mijn stukjes op de website moet zetten. Het aantal lezers groeit nog steeds, volgende maand zal ik daarover wat informatie geven.

 

Frans Lisman

 

 

 

Antrekoo en kipfilee
Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.