35. DE NIEUWE VAN DALE

November 2015

Twee jaar geleden heb ik, na een eerder bezoek, aan de heer Den Boon, hoofdredacteur van Van Dale, een lijstje gestuurd met suggesties ter verbetering van de inhoud van de nieuwe Van Dale. Ik heb hem herhaaldelijk gevraagd wat hij met mijn suggesties ging doen, maar ik kreeg slechts een algemene reactie: “In het algemeen kan ik u melden dat taaluitingen (betekenissen, accenten, varianten en uitdrukkingen) die door enkele taalgebruikers fout worden gevonden maar die in de omgangstaal geheel ingeburgerd zijn, gewoon in het woordenboek horen, al dan niet met een markering betreffende het gebruik ervan.”
Nu de nieuwe Van Dale op 6 oktober is verschenen, kan ik dus nu pas zien wat er van mijn opmerkingen is overgenomen. Daar ik van de heer Den Boon geen inhoudelijke reactie heb gekregen voel ik mij vrij mijn mening te geven. In dit stukje behandel ik “handelswijze” en “ultiem”.
1. Handelswijze.
Bij “handelwijze” staat als verklaring: wijze van handelen, manier van doen; geheel van gedragingen, gedrag. Er staat nu echter bij dat een variant is: “handelswijze”. Een aperte fout wordt dus nu geheel goed gerekend! Alleen achter handel als zelfstandig naamwoord kan in de tweede naamval een s komen: handelsbank, handelsvloot, enz. Maar de stam van het werkwoord handelen is handel-, en daar hoort zeker geen s achter.
2. Ultiem.
Dit staat goed in Van Dale. Betekenis: 1) uiteindelijk; 2) laatste, allerlaatste, uiterste (poging, beslissing); 3) opperst, uiterst (geluk, genot). In advertenties  gebruikt men het echter altijd verkeerd, want daar bedoelt men de beste, de geweldigste, de meest fantastische (vakantie, auto, kans, enz,). Advertenties zijn een vorm van omgangstaal en volgens de definitie van Den Boon (zie boven) zouden de laatste drie betekenissen dus vermeld hebben moeten worden. Gelukkig is dit niet gebeurd, de advertentieteksten blijven dus fout.
Een volgende keer behandel ik een paar fouten in de vorige Van Dale (van 2005), die nu helaas niet verbeterd zijn.
Frans Lisman

Antrekoo en kipfilee
Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.