5. PLOTSKLAPS EN HANDELSWIJZE?

Mei 2013

Vorig jaar schreef iemand mij dat hij zich mateloos ergerde aan redacteuren die plotsklaps schrijven, de contaminatie van plotseling en eensklaps. Ik heb geantwoord dat het woord al in 1970 in Van Dale stond.  Het wordt de laatste jaren regelmatig gebruikt, en mede daarom kan ik wel begrip opbrengen voor deze vorm van taalontwikkeling.
Dat laatste geldt niet voor handelswijze, een ander woord dat steeds vaker wordt gebruikt. Het staat nog steeds goed, als handelwijze, in de woordenboeken, ook in de 2012-uitgave van het Witte Boekje, en ik heb de hoofdredacteur van Van Dale met  klem verzocht ook  in de volgende druk alléén handelwijze op te nemen.
Ik hoop dus dat het mij lukt om dit woord van de ondergang te redden. Het is namelijk de wijze (of manier) van handelen,  en we gebruiken de stam van het werkwoord, handel-, gevolgd door wijze. Evenzo o.a. lees-, spreek-, bouw-, denk-, schrijfwijze (een uitzondering is zegswijze). Het is wél handelsbank, handelsbetrekkingen, handelsvloot, enz., maar daar gaat het niet om het werkwoord, “handelen”, maar om het zelfstandig naamwoord, “handel”, en dat krijgt in een samenstelling wél een s.
Zij die handelswijze zeggen zouden het ook moeten hebben over nordic walking als een wandelswijze, en over een medische behandelswijze, maar die ontwikkeling is gelukkig niet te verwachten.
U begrijpt dat ik een tegenstander ben van neerlandici als Frank Jansen, die een paar jaar geleden schreef: “We stuiten hier op het wonder van taal dat leken zo verontrust, namelijk dat in taal frequent fout leidt tot goed.”   Niet alles klakkeloos accepteren, maar actief proberen echte fouten te verbeteren vóórdat ze ingeburgerd zijn! Knokt u met mij mee?

 

Op stukje nr. 4 kreeg ik een aardige reactie van een lezer die zich afvroeg of in “verruwing” en “vervlakking” de begrippen ruw en vlak eigenlijk geen tegenstellingen zijn. Ik denk dat hij voor een stukje gelijk heeft, maar “vlak” heeft nu eenmaal méér betekenissen, o.a. “zonder nuances”. Taal blijft altijd interessant……

Frans Lisman

Antrekoo en kipfilee
Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.