9. ACCESSOIRES EN HYGIËNE

September 2013

Er zijn woorden die we allemaal wél goed schrijven, maar verkeerd uitspreken. Zo’n woord is bijvoorbeeld “accessoires”, dat ik in stukje 26 van mijn boekje Antrekoo en Kipfilee uitgebreid behandelde.  We hebben dit woord overgenomen uit het Frans, waarin de cc als ks wordt uitgesproken, net als alle andere woorden met cc. Ook in het Engelse “accessories” (klemtoon op de e) horen we ks. Hoewel we in Nederland de cc in andere woorden keurig als ks uitspreken (accent, acceptgiro, accijns, accelereren, enz.) zegt bijna iedereen  assessoires. Het is volgens Van Dale het enige woord met cc dat met ss moet worden uitgesproken. Ik betwist dat. Van Dale had moeten zeggen: formeel ks, maar in de praktijk vaak ss. Interessant is, dat de uitspraak- woordenboeken van Heemskerk/Zonneveld, De Coninck en Paardekooper alle drie uitsluitend ks opgeven. Hygiëne is een ander geval. Het komt van het Franse hygiène, uitgesproken als hizjiène. Wij hebben het woord overgenomen maar spreken het anders uit. Het zelfstandig naamwoord is hygiëne en het bijvoeglijk naamwoord hygiënisch, beide uitgesproken met een Hollandse g,  i en  ee (of é), zie de drie genoemde uitspraakwoordenboeken.
Het wonderlijke is nu, dat veel mensen denken dat het hygiène is, en dat je het dus net zo als scène, migraine en Paul Verlaine moet uitspreken. Ook Van Dale suggereert hier de e van “leg” en “chef”, de è dus. Ik kan echter geen enkel woord verzinnen waarin een e met trema (een ë dus), die volgt op een i in  een open lettergreep (zoals diëten, appreciëren) uitgesproken wordt als een e met een accent grave (een è dus). Ik hoop dat Van Dale zich in zijn volgende uitgave aansluit bij de ee-uitspraak van de uitspraakwoordenboeken.

 

Op mijn vorige stukje kreeg ik o.a. de volgende reactie: “ …Blijf strijden, Taalisman, ik vecht met u mee”. Ik ben dat zeker van plan, maar de tegenstand blijft hevig…..

Frans Lisman

 

 

Antrekoo en kipfilee
Antrekoo en kipfilee

Antrekoo en kipfilee is te bestellen bij boekhandel Jansen & de Feijter in Velp,
tel. 026 – 3628959, voor
€ 12,50 excl. verzendkosten, of € 10,- voor een e-reader.